Хъущт Щэбан 1938-рэ илъэсым Тэхъутэмыкъое районым ит къуаджэу Псэйтыку къыщыхъугъ. Лъэхъаныр лъэхъан къинэу щытыгъ. Сабый дэдагъ заор хэгъэгум къызышъхьырэхьэм, ау ащ къызыдихьырэ тхьамыкIагъом, ным игумэкI, тым ишIулъэгъоу зыкIэхъопсэу — зэхимышIагъэм атIупщэу зы уахътэ къекIугъэп. Ары изэхашIэ къакIуи, ылъэ зытеуцоми заом, ащ фэгъэхьыгъэ Iоф пстэуми ыгу — ышъхьэ зэлъакIоу, зэрэпсаоу зэлъаубытэу, ащ хэлэжьагъэ икъоджэгъухэм ядахэ ыIомэ шIоигъоу, сабыймэ анигъэсыныр пшъэрылъ фэхъугъэу зыкIилъытэщтыгъэр. Щэбан игугъу къэпшIы зыхъукIэ пстэуми апэу къыхэбгъэщын фаеу мы лъэныкъор мэхъу…
Нэужым къыкIэлъыкIорэр – гъэсэныгъэм
зыфищэеу къызэрэтэджыгъэр ары. Унэгъо IофшIэнэу къытефэрэр ышIэни, гъунэгъу къуаджэм дэт еджапIэм игъом нэсын фаеми, чъыIи, гъогуи пэрыохъу фэмыхъоу, гуIэу-фэчэфэу ар кIощтыгъэ. ТэшIэ, уахътэр IэшIэхэу щытыгъэп, хэгъэгур зэтырагъэуцожьыщтыгъ, цIыфхэр бэмэ ащыкIэхэу щытыгъ. Сыдэу щытми апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотыгъ, Псэйтыку еджапIэм Iохьэ ыкIи ыгу етыгъэу, исэнэхьат хэшIыкI фыриIэу, кIэлэцIыкIухэм яп1уныгъэ-гъэсэныгъэ илъэс пчъагъэхэм къакIоцI Щэбан фэлэжьагъ…
Уахътэ гъэнэфагъэ тешIагъэу ицIыкIугъом къэкIэу зызыфищэищтыгъэ IофшIэнми зыфигъэзэнэу амал къыIэкIахьэ. Лъэпкъ гъэзетэу «Адыгэ макъ» зыфиIорэм джы икорреспондент. Ащ дэжьыр ары IэшIэгъэ инхэу, тхылъхэу «Ти Псэйтыку», «Борэн Исмахьил», «ЛъэужышIу» зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэри къызыдигъэкIыгъэхэр. Усэ тхынми фэща-гъэу, зыщиушэтынри къыдэхъугъ.
Хъущт Щэбан IофшIэным иветеран, АР-м и изаслуженнэ журналист, Урысыем ипрофессиональнэ литераторхэм ясовет хэтыгъ. Анахь зыкIэгушIурэмэ ащыщыгъ «Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм ицIыф гъэш1уагъ» зыфиIорэ щытхъуцIэу илъэситIукIэ узэкIэIэбэжьмэ къыфагъэшъошэгъагъэр…
Зыгорэ ымышIэу, зигъэпсэфэу урихьы-лIэниеп. Ренэу зыгорэм ыуж итэу, хъупхъэу, чанэу, хьакIэр икIасэу, хьалэлэу – бэрчэтэу Щэбан щытыгъ. Ынэмэ нурэ къакIихэу, щхы гуахь ыIупэ къемыкIоу урихьылIэныеп. Сэмэркъэу гущыIэми фэIэзагъ, хэшIыкI фыриIэу, узыIэпищэу зигугъу къышIырэм гъэшIэгъонэу къытегущыIэщтыгъэ. Гъунэ имыIэу и Псэйтыку цIыкIу икIэсагъ, щыIэныгъэр шIу дэдэ ылъэгъущтыгъ.
ГухэкI нахь мышIэми, цIыфым игъашIэ зы нэгъэупIэпIэгъу фэдэ нахь мыхъоу псынкIэу макIо. Пстэуми къыпыщылъ зэгорэм адрэ гъунэ зимыIэ щыIэныгъэм зыфэдгъэзэныр. ШъхьаIэр, зафэу-къабзэу — Хъущт Щэбан Къадыр ыкъом фэдэу упсэушъумэ, зыпарми уиягъэ емыгъэкIэу – уемыгуаомэ, дэгъукIэ агу укъэкIыжьэу цIыфмэ уалъытэмэ ары.
Мы усэхэу, лъэхъан зэфэшъхьафхэм къакIоцI Щэбан ыIапэ къычIэкIыгъэ-хэм, непэ тызыщыкIэу, тызылъыхъурэ къэбзагъэ, рэхьат, гупцIэнагъэ горэ ахэлъ. Укъэзыуцухьэрэ пстэуми уасэ фэпшIэу, уфэразэу упсэумэ — ар хъяр кIуапIэу зэрэщытыр къытаIо. Сабыим идунай, лэжьэкIо цIыфым ыкIуачIэ, мамырныгъэм ыуасэ зэкIэми апшъэу зэрэхъурэм ыгу къэкIрэ гущыIэхэр афэгъэхьыгъэх.

Мэчъые рэхьатэу сабыир
Гупсэфэу, тхъэжьэу, икушъэ хэлъэу,
Бэрчэтэу мэчъые сабыир.
Нэфылъ Iэнэфэу, фабэу къыIуплъэу,
Лъэрщытэу шъхьащыт дунаир.
ГурышIу-гуфабэу, рэхьатэу огур
Чъые пырхъ макъэм къедэIу,
НэпIэпщы цIыкIур ыгъашIоу чIыгум
Кушъэ орэдыр къыфеIо.
Мэчъые сабыир. МодыкIэ щагум
Ичэрэз чъыг цIыкIуи щэзэщы,
Зигъэжьыбгъэоу губгъом ыбгъэгу
Гъэтхасэ коцыр щэуалъэ.
Мэчъые сабыир. МодыкIэ шъофым
ЛъэпэпцIыеу тыгъэр къыщэшъо.
Зыкъифэпагъэу мэфэ нэгуфым
Дунаир тыгъэпсы регъашъо.
Мэчъые сабыир. МодыкIэ псыхъом
КIалэмэ шыхэр щагъэпкIы,
Зыгорэр мажъо, адырэр мапхъэ,
Зыгорэм лэжьыгъэр къегъэкIы.
Икушъэ хэлъэу, тхъэжьэу, гупсэфэу
Чъыеным пае сабыир
Сакъэу шъхьащыт, къыухъумэу
ЗэкIэ зыIэ илъ щыIэныгъэр.

ЛэжьакIу
Пахъэр къыхихэу, табэм изыбзэу
Бзыуцыфым фэдэу, шъабэу, фыжьыбзэу
Хьакурыжъ хьалыгъур зэрэфэбабзэу
Къехьышъ, къытфебзы тянэ гушIопсэу.
МэIэшIу гуахьыр къызэрэсIуихьэу
Апэу сыгу къэкIырэр оры, лэжьакIор.
КъызэптэкъокIэу бжыхьасэу ужъуагъэм
Ибзыгъэ пэпчъы пIэ лъыIэсыгъ.
Угу щызэу лэжьыгъэу хэплъхьагъэм
Тыгъэпсы фабэр къылъыIэсыгъ.
Уихьалэлныгъэ гуапэ къыщыхъоу
НэшIукIэ огур уиIэгу къыдаплъэ.
Тыгъуасэ пшIагъэм ори къебгъэхъоу
Къэогъэблагъэ гъэбэжъум ипIалъэ.
Нэфы къэмышъызэ, нэфылъэм уеджэ,
Зигъэжьыбгъэоу чIыгур къэущы.
Нэфшъагъо пасэу жьэу укIэтаджэ
Чэщрэ изакъошъ, губгъор мэзэщы.
Тыгъэнэбзыйхэр унэгу щыджэгоу
Уигугъэ нэфхэм чIым зыщаушху.
Тыгъэр егъашIэм игъогу дэхыщтэп-
УищыIэныгъэ ори джащ фэд,
Губгъом о уитмэ, гъаблэр къэкIощтэп.
ЧIым щыбэгъуагъэр уищытхъу орэд.

Пынджылэжьмэ яорэд
Пчэдыжьы тыгъэр нэгушIоу
ТфэшIушIэу огум къеплъых,
ЗэикI губгъошхор ыгъашIоу
Сэлам бэрчэтэу къеIых.
Къабзэу хьасэм зефапэшъ,
ЗеIэты орэдым непэ,
Пынджы фыжьыбзэр мэшъхьалъэ,
Дышъэ хыорэу мэуалъэ.
Псыоры фабэхэр хьалэлэу
Кэнау зэблэкIмэ адахьэ,
Къухьэ тэмабгъор ыгъэблэу
Къыблэ лэжьыгъэр Iэрылъхьэ.
Хыныгъо уахътэр къынэсы
Комбайнер кIалэр къэшэсы,
НэгушIоу хьасэм къыхахьэ
ГушIогъо чэфым зэрехьэ.
Типынджылэжьхэр ежьагъэхэшъ,
Ящытхъу ренэу хэрэхъу,
Лэжьыгъэр псыхъо орышхошъ,
Хьамбархэр хъоеу орэхъу.
Къыхахъо цIыфым ишIушIэ,
Гъэхъагъэр пстэуми зэлъашIэ.
ЗеIэты цIыфым ищытхъу
Хэгъэгур хъярым фэхъохъу.

Ч1ыгур къэущы
Нэфылъы бзыим икъыкъокIыгъом
Зигъэпсэфыгъэу чIыгур къэущы,
Чэщымрэ — мафэмрэ язэблэкIыгъом
Ыпкъынэ — лынхэр фабэу зэкIещы.
Пчэдыжь жьы къабзэр тхъэжьэу зыIуищэу
Мары къокIыпIэм ипчъэ къыIуехы,
Гощэ шэнышIоу, огум ешъхьащэу
Ичэщ пэIухъо къызыпэIуехы.
Сыдэу ар фэд сабый гъэшIуагъэу
Янэ пэгушIоу ыбгъашъо чIэлъым,
МэфакIэу къакIорэм изыгушIуагъэу,
Бэрчэтэу тхъагъор зынэгу кIэлъым.
Къэущы чIыгур орэд хиIукIэу
Игугъэ нэфхэр цIыфым пегъохы,
Мафэри къакIо, къакIо хэкIукIэу
Ифабэ хьалэлэу гъашIэм фегъахьы.